Λογοτεχνικά είδη, εν τω βάθει ανάλυση

Εθνική βιβλιοθήκη

Η κατηγοριοποίηση της λογοτεχνίας διακρίνεται στις: μεγαλύτερες κατηγορίες, μεγάλες κατηγορίες και υποκατηγορίες. Αυτές είναι:

Λογοτεχνικά γένη

Λογοτεχνικά είδη

Υποκατηγορίες ειδών ή υποείδος

Ο όρος «γένος» αφορά τις τρείς μεγαλύτερες κατηγορίες του έντεχνου λόγου, δηλαδή τον λυρικό, τον δραματικό και τον πεζό λόγο, ενώ οι όροι «είδος» και «υποείδος» χρησιμοποιούνται για να χαρακτηρίσουν μεγάλες ή μικρότερες υποκατηγορίες των γενών. Παρακάτω θα εξηγήσουμε με απλό τρόπο την ταξινόμηση και κατηγοριοποίηση της λογοτεχνικής παραγωγής σε γένη και είδη, όπως και τι σημαίνει το καθένα. Δεν θα εντρυφήσουμε στον δραματικό και λυρικό λόγο παρά θα αναφερθούμε σε αυτά επιγραμματικά διότι δεν αφορούν το αντικείμενό μας, που είναι η πεζογραφία.

ΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΓΕΝΗ

  • Πεζός λόγος
  • Δραματικός λόγος
  • Λυρικός λόγος

Το πεζογράφημα είναι η αποτυπωμένη προφορική μας ομιλία. Ο πεζός λόγος διαφέρει απ’ τον ποιητικό, τον έμμετρο. Δεν έχει μέτρο, ούτε ομοιοκαταληξία. Δεν έχει μια συγκεκριμένη μορφή, γεννιέται απ’ τη γνώση, την παρατηρητικότητα, απ’ το μυαλό. Βασικό στοιχείο έχει τη λογική, τις ιδέες, χωρίς να αρνιέται τη φαντασία και το αίσθημα. Ο πεζός λόγος, ανάλογα με το περιεχόμενο και τη μορφή του, χωρίζεται βασικά σε τρία είδη: στο διήγημα, στη νουβέλα και στο μυθιστόρημα, γεννώντας έτσι τα λογοτεχνικά είδη.

Δραματικός λόγος είναι το λογοτεχνικό έργο το οποίο εμπεριέχει ΔΡΑΣΗ ΑΛΗΘΙΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ και γι’ αυτό ΔΕ διαβάζεται απλώς αλλά παριστάνεται στη σκηνή, δηλαδή στο θέατρο.

Λυρικός λόγος: πρόκειται για ΠΟΙΗΣΗ η οποία μπορεί να τραγουδηθεί με τη συνοδεία λύρας. Στη λυρική ποίηση, ο ποιητής περιγράφει σε πρώτο πρόσωπο μία εικόνα ή μία κατάσταση.

ΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΕΙΔΗ

  • Διήγημα
  • Νουβέλα
  • Μυθιστόρημα

Τα άνωθεν είναι τα τρία βασικά είδη του πεζού έντεχνου λόγου και θα τα αναλύσουμε αμέσως τώρα, ώστε να γνωρίζουμε τι είναι το καθένα. Εάν δεν γνωρίζει κανείς τα λογοτεχνικά είδη, δεν μπορεί να συγγράψει αποτελεσματικά για κάποιο από αυτά.

Διήγημα: Μαζί με τη νουβέλα και το μυθιστόρημα, το διήγημα είναι ένα από τα τρία βασικά λογοτεχνικά είδη της αφηγηματικής πεζογραφίας. Στη δυτική λογοτεχνία, τα διηγήματα, από το 1830 και μετά, δημοσιεύονταν κυρίως στις εφημερίδες, που τα ζητούσαν επίμονα γιατί είχαν μεγάλη ανταπόκριση στο αναγνωστικό τους κοινό.

Το πρώτο χαρακτηριστικό του διηγήματος είναι η συντομία του. Η έκτασή του φτάνει έως και τις πέντε χιλιάδες λέξεις.

Το δεύτερο χαρακτηριστικό του είναι ο συνδυασμός πυκνότητας και λιτότητας, τόσο στη γλώσσα όσο και στο περιεχόμενο. Επικεντρώνεται γύρω από ένα βασικό γεγονός, με ένα κεντρικό ήρωα.

Νουβέλα: Σε ότι αφορά την έκταση, η νουβέλα τοποθετείται ανάμεσα στο διήγημα και το μυθιστόρημα. Ο συγγραφέας ρίχνει βάρος στην ηθογράφηση και ψυχογράφηση των χαρακτήρων και δεν εμβαθύνει εξίσου στην πλοκή και τα επεισόδια που αφηγείται. Η νουβέλα είναι λίγο πιο περίπλοκη από το διήγημα και απέχει κατά πολύ από το μυθιστόρημα.

Το βιβλίο μου «Η έπαυλη των νεκρών» ανήκει σε αυτή την κατηγορία.

Μυθιστόρημα: Πρόκειται για μία εκτεταμένη πολυσέλιδη αφήγηση η οποία μπορεί να φτάσει, όσους τόμους θελήσει ο συγγραφέας. Χαρακτηριστικά του μυθιστορήματος είναι τα εξής:

α) πρόκειται για έργο πολυεπεισοδιακό,  πολύπτυχο και πολύπλοκο στην όλη του οργάνωση, διάρθρωση και εξέλιξη

β) σπάνια είναι καταγεγραμμένο με γραμμική σειρά, συνήθως τα επίπεδα του χρόνου διαπλέκονται

γ) οι πολλοί ανθρώπινοι χαρακτήρες που προβάλλονται είναι πολυπρόσωποι, διαγράφονται με πληρότητα και ολοκληρωμένο τρόπο

δ) η αφηγηματική δομή και χρόνος εξελίσσονται σε πολλά επίπεδα

Και έτσι καταλήγουμε στα υποείδη, τα οποία είναι απολύτως κατανοητά στον αναγνώστη όσον αφορά την ορολογία τους και γι’ αυτό κλείνοντας αυτό το άρθρο, απλώς θα τα αναφέρουμε. Εάν κάποιος δεν γνωρίζει για κάποιο υποείδος, μπορεί να μπει στην ιστοσελίδα www.greek-language.gr και να πατήσει εκεί, την άγνωστη γι’ αυτόν λέξη-κλειδί. Να προσθέσουμε ότι παραθέτουμε μόνο τα βασικά υποείδη κατά την κρίση μας. Είναι περισσότερα απ’ αυτά που αναφέρουμε κάτωθεν.

Υποείδη ή υποκατηγορίες ειδών

Απομνημονεύματα

Αυτοβιογραφία

Βιογραφία

Διήγημα

Δοκίμιο

Δράμα

Ελεγειακό ποίημα

Επίγραμμα

Επιστολογραφία

Έπος

Ημερολόγιο

Θρήνοι

Μοιρολόγια

Μπαλάντα

Μυθιστόρημα

Νουβέλα

Παραλογή

Παρωδία

Σάτιρα

Σονέτο

Ύμνος

Χρονογράφημα

Ωδή

Σας ευχαριστώ που διαβάσατε το άρθρο μου. Δείτε εδώ το βίντεο του νέου μου βιβλίου.

Είμαι ο Δημήτρης Δραγούνης. Συγγραφέας των βιβλίων «Η έπαυλη των νεκρών» και «Στοιχεία Συγγραφής», όπου το τελευταίο μόλις κυκλοφόρησε. Αγοράστε το από τις εκδόσεις Φυλάτος και θ’ αποσταλεί με δωρεάν ταχυδρομικά σπίτι σας.

Ακολουθήστε με στην ιστοσελίδα μου http://www.dragounis.wordpress.com για να λαμβάνετε πρώτοι τα νέα μου όπως και στα social media: Facebook: Dimitri Dragounis, Twitter: @james_dragoon, YouTube: Dimitri Dragounis

Advertisements