Η χρησιμότητα του αφηγητή

Με τον όρο «αφηγητής» χαρακτηρίζουμε συνήθως το πρόσωπο που αφηγήται ή μεταφέρει, λεκτικά ή γραπτά, σε κάποιους άλλους μια ιστορία.

Οπότε σ’ ένα λογοτεχνικό κείμενο, ο αφηγητής είναι η «φωνή» που αναλαμβάνει την ευθήνη της αφηγηματικής πράξης ο οποίος είναι απλά ο φορέας της αφήγησης, ένα γλωσσικό υποκείμενο που εκφράζεται σε μια γλώσσα η οποία συγκροτεί το κείμενο. Πρόκειται για μια λειτουργία του κειμένου και όχι ένα πρόσωπο.

Στη λογοτεχνία δεν πρέπει να συγχέει κανείς τον αφηγητή με τον συγγραφέα του κειμένου ή του βιβλίου που κρατά στα χέρια του. Ο συγγραφέας είναι ένα ιστορικό δεδομένο, ένα υπαρκτό πρόσωπο που ανήκει στον πραγματικό κόσμο και γράφει μια πλαστή ιστορία προς ένα άλλο υπαρκτό πρόσωπο, τον αναγνώστη. Από την άλλη πλευρά, ο αφηγητής αποτελεί μέρος του μυθοπλασματικού κόσμου του κειμένου και απευθύνεται σε ένα άλλο μέλος αυτού του κόσμου, το λεγόμενο αποδέκτη της αφήγησης.

Βασικό αξίωμα της σύγχρονης αφηγηματολογίας είναι ότι δεν μπορεί να υπάρξει αφήγηση χωρίς αφηγητή.

Οι αφηγήσεις διακρίνονται σε δύο είδη: τις διαφανείς και τις αδιαφανείς. Στην πρώτη περίπτωση ο αφηγητής προσπαθεί να περάσει απαρατήρητος μέσα στο κείμενο και περιορίζεται στη μετάδοση των γεγονότων χωρίς καμία ανάμειξη απο μέρους του. Ο αναγνώστης ξεχνά την ύπαρξή του και βρίσκεται μέσα στα γεγονότα, τα οποία βιώνει ως αληθινά. Στην δεύτερη περίπτωση, στις αδιαφανείς αφηγήσεις, ο αφηγητής προσδιορίζεται και παράλληλα προβάλεται ως παραγωγός ή εμπνευστής της αφήγησης. Έχει επίγνωση της αφηγηματικής λειτουργίας που επιτελεί, μιλά για την ιδιότητά του, σχολιάζει τη δράση, τους χαρακτήρες και την ίδια την αφήγησή του.

Το συμπέρασμα είναι ότι στη συγγραφή, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τον αφηγητή προς όφελος της πλοκής μας, είτε θα παραμείνει απαρατήρητος στο κείμενο, είτε θα προβάλεται. Μην ξεχνάτε οτι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και πολλαπλούς αφηγητές με διαφορετικές ιδιότητες αλλά τέτοιες τεχνικές είναι προτιμότερο να αποφεύγονται από νέους συγγραφείς.

Σας ευχαριστώ που διαβάσατε το άρθρο μου.

Είμαι ο Δημήτρης Δραγούνης. Συγγραφέας των βιβλίων «Η έπαυλη των νεκρών» και «Στοιχεία Συγγραφής», όπου το τελευταίο μόλις κυκλοφόρησε. Αγοράστε το από τις εκδόσεις Φυλάτος και θ’ αποσταλεί με δωρεάν ταχυδρομικά σπίτι σας. Ακολουθήστε με στην ιστοσελίδα μου www.dragounis.wordpress.com για να λαμβάνετε πρώτοι τα νέα μου όπως και στα social media: Facebook: Dimitri Dragounis, Twitter: @james_dragoon, YouTube: Dimitri Dragounis

Δείτε το βίντεο του βιβλίου μου «Στοιχεία Συγγραφής» στα «Βίντεο» ή την αρχική σελίδα.

Advertisements